انواع سرم ها و موارد منع مصرف آنها

 

انواع سرم ها

سرم ها  جزو مواد دارویی هستند که  دارای ترکیباتی متفاوت بوده و هر کدام از آنها برای بیماری خاصی مورد استفاده قرار می گیرند . سرم ها دارای ترکیبات آمینو اسیدی ، کربوهیدراتی ، الکترولیتی  و …. می باشند .

در طبقه بندی محلول های تزریقی ترکیب شیمیایی  و غلظت اسمزی محلول اهمیت  دار د و تقسیم بندی آنها بر همین اساس انجام می گیرد .

سرمها بر اساس ماده ی تشکیل دهنده به انواع زیر تقسیم می گردند :

  1. 1.سرم نمکی :

که شامل سرمهای زیر می باشد :

الف ) نرمال سالین یا نمکی ساده (N.S ) : 09/0% صورتی رنگ، 45/0% یاسی رنگ هاف سالینسدیم کلراید

نوع محلول

کاربرد

احتیاط

موارد ناسازگار

 

 

نرمال سالین 9%

ایزوتونیک

 

 

جایگزین کردن مایع خارجی سلولی در هیپوناتومی (Na)

در هیپوکلرومی (Cl)

اسیدوز متابولیک خفیف

رقیق کردن داروها – شستشوی راه وریدی

قابل استفاده با فرآورده های خونی

 

 

 

دارای کالری یا آب خالص نیست

 

می تواند باعث افزایش مایعات و کمبود پتاسیم و افزایش سدیم گردد

 

می تواند اسیدوز ناشی از افزایش کلر ایجاد نماید.

 

دراختلالات کلیوی و گردش خون همچنین در افراد دچار احتباس سدیم و سالمند با احتیاط مصرف شود

 

آمفوتریسپن B,مانیتول

دیازپام , امولسیون چربی

کلردیازپوکساید , متیل پردنیزولون

وارفارین – خون کامل

آمپی سیلین - اریترومایسین

 

  • ۹/.%) محلول ایزواسمولار و الکترولیتی است که تماما” در ECF باقی    می ماند. به همین دلیل در اکثر موارد از آن برای درمان کاهش حجم مایع استفاده می شود. نکات قابل توجه در استفاده از این سرم عبارتست از :
  1. a)در شیمی درمانی باید ۱۰۰-۵۰ سی سی محلول نرمال سالین قبل و بعد از انفوزیون داروی شیمی درمانی تزریق شود. این محلول تنها محلولی است که می تواند همراه با فرآورده های خونی مورد استفاده قرار گیرد.
  2. b)در اقدامات درمانی بهنگام شوک ، احیاء قلبی ریوی ، کتو اسیدوز دیابتی ، آلکالوز متابولیک و شرائط   هیپو ولمی کاربرد دارد.

 

  1. c)جهت هواگیری و شستشوی (پرایم کردن مایع همودیالیز )
  2. d)در آْکالوز متابولیک به همرا ه KCLاستفاده می شود.
  3. e)از این محلول در بیماران نارسائی قلبی ، ادم ریوی ، آسیب های کلیوی یا احتباس سدیم با احتیاط استفاده شود.
  4. 2.رینگر زرد رنگ

نوع محلول

کاربرد

احتیاط

موارد ناسازگار

 

رینگر ایزوتونیک

 

جایگزین کردن مایعات و الکترولیت در کم آبی – استفراغ , اسهال و سوختگی

 

افزایش دهنده حجم

 

کالری ندارد

 

 

 

 

 

 

در نارسایی قلبی و کلیوی و احتباس سدیم استفاده نشود

 

به دلیل داشتن پتاسیم و کلسیم ناکافی مایع خوبی برای نگه داشتن مایعات بدن نیست

 

آمپی سیلین , سفامندول , دیازپام

 

اریترومایسین , متیلین , پتاسیم

 

فسفات , بی کربنات سدیم

 

خون کامل , سفتریاکسون

 

 

  1. 3.رینگر لاکتات

 

  1. a)در درمان هیپوولمی ، سوختگی ها ، جایگزین مایعات از دست رفته در اسهال و جایگزین خون از دست رفته در موارد حاد
  2. b)در نارسائی کلیه نباید مورد استفاده قرار گیرد چون موجب هیپوکالمی می شود.
  3. c)لاکتات در بدن بسرعت به بیکربنات تبدیل شده و نباید این محلول را در اسیدوز لاکتیک استفاده کرد.
  4. d)این محلول با سایر داروها هنگام تجویز همزمان ناسازگاری دارد.
  5. e)به بیمار آموزش دهید ، درد و تورم محل تزریق را اطلاع دهد.
  6. f)به همراه سایر محلولها در تغذیه موقتی بیماران بکار می رود.

 

نوع محلول

کاربرد

احتیاط

موارد ناسازگار

 

رینگر لاکتات

 

ایزوتونیک

 

 

 

دارای آب خالص نیست

 

برای مایع رسانی در افراد سوختگی کم آب , کتواسیدوز دیابتی ,مسمومیت با سالیسلات مناسب است

 

 

 

 

در افراد دارای پتاسیم و سدیم بالا با احتیاط مصرف شود

 

می تواند نارسایی قلبی – ادم و احتباس سدیم را تشدید کند

 

تجویز آن در بیماران کبدی , آدیسون اسیدوز و آلکالوز متابولیک شدید که باعث کاهش حجم و افزایش پتاسیم شده باشد ممنوع است

 

آمپی سیلین , سفتریاکسون

 

سفامندول , دیازپام , اریترومایسین

 

فسفات , بی کربنات سدیم

 

 

 

  1. 4.سرم قندی یا دکستروز

 

شامل انواع 5%آبی رنگ -10% قهوه ای رنگ- 20% - 50% می باشد :

نوع محلول

کاربرد

احتیاط

موارد ناسازگار

 

 

دکستروز D/W 5% 

 

جایگزین کردن آب در افراد با نیاز به کالری کم

کم آبی – افزایش پتاسیم – تغذیه و ذخیره پروتئین

در صدمات مغزی بلافاصله پس از عمل جراحی یا در بیماران با افزایش حجم مایعات مثل نارسایی قلبی استفاده نشود

 

 

خون کامل , آمپی سیلین

اریترومایسین , وارفارین

امولسین چربی – بی کربنات سدیم

دیلانتین -

 

دکستروز 5%

 

در سالین 45%

 

هیپرتونیک

دارای آب خالص – نمک و کالری است

برای جایگزین کردن مایعات استفاده می شود

در نارسایی قلبی – ادم ریوی

 

انسداد مجاری ادراری و افراد تحت درمان با کورتون باید با احتیاط مصرف شود

 

ممکن است Bun را به طور کاذب افزایش دهد

 

دادن آن در کمای دیابتیک ممنوع است

 

آمفوتریسپن B

 

مانیتول , دیازپام

 

  • نکات قابل توجه در سرمD/W 5% :

 

  1. a)محلول D/W5% محلول مناسبی برای احیا، و تامین مایع نیست .
  2. b)به منظور ایجاد دیورز خفیف در درمان مسمومیت ها و دفع توکسمی بکار می رود.
  3. c)استفاده از گلوکز به همراه انسولین و الکترولیت ها (KCL) در انفارکتوس میوکارد از آسیب بافتی می کاهد (سرم GIK) .
  4. d)در بیماران N.P.O به منظور تامین انرژی بیماران و جلوگیری از تجزیه غیر ضروری پروتئین ها بدنبال فقر غذائی استفاده می شود.
  5. e)جهت رقیق سازی برخی داروها برای انفوزیون داخل وریدی (مانند دوپامین و بی کربنات سدیم ) بکار می رود.
  6. f)در بیمارانی که ادم ریوی دارند بعنوان محلول K.V.O جهت دسترسی و حفظ خط وریدی استفاده می شود.
  7. g)در بیمارانی که تب شدید دارند به منظور تامین انرژی مصرف شده، استفاده می شود.
  8. h)در بیمارانی که ادم ریوی دارند با تشدید دیورز از تجمع مایع آلوئولی می کاهد.
  9. i)در جراحی ها ۱۵۰-۵۰ گرم گلوکز جهت جلوگیری از هیپو گلیسمی حین عمل انفوزیون شود.
  10. j)محلول دکستروز  ۱۰ درصد در مسمومیت با پتاسیم (هیپرکالمی) بهمراه انسولین استفاده می شود.
  11. k)محلول دکستروز ۱۰ درصد همراه با اسیدهای آمینه (آمینوفیوژن ) و اینترا لیپید در تغذیه وریدی یا پارنترال (TPN) بیمار استفاده می شود.
  12. l)از محلول دکستروز ۲۰ درصد برای تشخیص کمای هیپوگلیسمیک از هیپرگلیسمیک استفاده می شود.

m)از محلول دکستروز ۲۰ درصدبرای درمان کرامپ عضلانی در حین دیالیز برای بیماران اورمیک استفاده می شود.

  1. n)استفاده از محلول دکستروز ۵ درصد در اختلالات آب و الکترولیت، در بیماران دهیدراته، در خونریزی های داخل جمجمه ای و در بیماران با افت فشارخون محدودیت دارد.
  2. o)محلول های قندی فاقد الکترولیت بوده لذا پس از تزریق ضمن دیورز مقداری از الکترولیت ها مانند سدیم و پتاسیم را با خود دفع می کنند و ادامه سرم به تنهائی می تواند باعث هیپوکالمی و هیپوناترمی شود.
  • محلولهای تزریقی هیپرتونیک موجود عبارتند از : D/W10%۲۰%،۵۰% – مانیتول ۱۰%،۲۰%
  • نکات قابل توجه در استفاده از این محلول ها عبارتست از:
  1. a)تزریق دکستروز ۵۰% درمدت ۵ دقیقه می تواند کرامپ عضلانی بیماران همودیالیزی و اورمیک را رفع کند
  2. b)برای درمان سریع هیپوگلیسمی از تزریق دکستروز ۵۰ درصد بصورت داخل وریدی استفاده می شود.
  3. c)تزریق محلولهای قندی هیپرتونیک در بیمارانی که دچار آنوری هستند ( و غیر دیالیزی هستند) ممنوع است.
  4. d)در هموراژی داخل جمجمه و خونریزی اسپاینال ، استفاده از محلول های قندی قندی محدودیت دارد.
  5. e)از نشت محلول به بافت اطراف ورید جلوگیری کنید زیرا موجب سفتی و نکروز می شود.
  6. f)محلول های غلیظ دکستروز باید به آهستگی انفوزیون شوند.زیرا ممکن است سبب افزایش قند خون و جابجائی مایعات شود.
  7. g)ترجیحا” از وریدهای بزرگ مرکزی برای تزریق محلول های قندی غلیظ استفاده شود.
  8. h)جهت تامین نیازهای کالری بدن از دکستروزهای غلیظ استفاده می شود.
  9. i)مصرف توام محلولهای قندی و ترانسفوزیئن خون بخصوص از طریق یک کاتتر ممنوع است.
  10. j)هنگام تجویز محلول های هیپرتونیک قندی انتظار دیورز اسموتیک را داشته باشید.
  11. k)محلولهای قندی فاقد الکترولیت هستند و بعد از تزریق دیورز ایجاد کرده و سبب هیپو کالمی و هیپو ناترمی   می شوند
  12. l)تشدید دیورز بعد از تزریق این محلولها می تواند منجر به دهیدراتاسیئن شود.
  13. m)انفوزیون محلولهای قندی منجر به کمبود ویتامینهای گروه B می شود. بهتر است در بیماران N.P.O به مدت طولانی با محلولهای قندی سرم تراپی می شوند ویتامین B کمپلکس به محلولهای قندی اضافه شود.
  14. 5.سرم قندی –نمکی 

 این سرم به دو نوع زیر تقسیم می شود

الف ) 3/2 – 3/1 که شامل 3/1 نمک و 3/2 قند می باشد ( دکستروز  33،3 % و سدیم کلراید9%) قرمزرنگ

۱/۳ حجم نرمال سالین و ۲/۳ حجم آن دکستروز ۵% می باشد. بعلت داشتن قند و کلرور سدیم کمتر نسبت به دکستروز سالین ۵% در بیماران دیابتی کاربرد دارد. با انفوزیون این محلول در حین اعمال جراحی ، بخصوص اطفال از خطر احتباس سدیم مصون خواهند بود. در هنگام انفوزیون این محلول در بیماران با نارسائی قلبی ، کلیوی و کبدی بیماران بدقت از نظر افزایش فشار خون و ادم حاد ریه بررسی کنید.

ب ) دکستروز سالین که نوع غلیظ تر سرمهای قندی – نمکی می باشد ( دکستروز 5% - سدیم کلراید( % 9   سبز

 رنگ

( مورد استفاده این محلول در تامین انرژی ، آب و الکترولیتهای مورد نظر بیماران در تغذیه پارنترال و بیماران NPO است. استفاده از این محلول در مسمومیت ها مفید است )

  1. 6.محلولهای جایگزین پلاسما :  

که  به  انواع  زیر تقسیم می شود :

الف ) دکستران        ب ) دکستران 70         ج ) هماکسل        د ) مانیتول


 

کاربرد سرمها

 

 

  1. 1.سرم نمکی :این سرم به دو شکل قابل تزریق و غیر قابل

 

الف ) قابل تزریق   :

 

جبران کمبود مایعات بدن مانند اسهال – استفراغ – خونریزی هابالا بردن فشار خون در افرادی که سابقه فشار خون ندارند و بنا به دلیلی مثل گرسنگی یا شنیدنخبری ناگوار دچار افت فشار خون شده اندانما یا تنقیه ( تخلیه محتویات داخل روده بیمار قبل از اعمال جراحی ( شستشوی زخم ها در زمان تعویض پانسمان

 

ب ) غیر قابل تزریق : شستن ماشین دیالیز  _ شستن ماشین ساکشن

 

  1. 2.سرم رینگررینگر همان سرم نمکی است که به آن یکسری املاح اضافه شده است املاح موجود دراین سرم : سدیم ، کلر، پتاسیم و کلسیم می باشددر جبران کاهش مایعات – درمان کاهش پتاسیم بدن مثل زمانی که فرد داروی ادرار آور مثل لازیکس راطولانی مدت مصرف می کند نیز کاربرد دارد
  2. 3.سرم رینگر لاکتات : از نظر شیمیایی مانند پلاسمای خون می ماند . وقتی بدن با کاهش مایعاتمواجه می شود این سرم بر تمامی سرمها ارجحیت دارد در سوختگی ها ، جراحی های بزرگ کاربرددارد
  3. 4.سرم قندی  5% :

 

الف) تامین انرژی بیماران ناشتا                      

 

ب) کمک به تسکین درد پس از اعمال جرا حی

 

ج) کمک به کاهش تب                                    

 

 د) ایجاد ادرار و کمک به دفع سموم بویژه در مسمومین

 

  1. 5.سرم قندی %10 :

 

الف) کمک به کاهش تب های بسیار بالا 

 

ب) درمان افت قند خون شدید 

 

ج) ایجاد ادرار و کمک به دفع سموم 

 

د)کمک به ایجاد ادرار بخصوص در بیماران کلیوی     

 

هـ ) کمک به ترمیم زخم مثل سوختگی ها

 

  1. 6.سرم قندی- نمکی : جبران کمبود مایعات ، املاح و انرژی بدن

 

 

 

  1. 7.سرم هماکسل  : از استخوان گاو نر در ساخت آن استفاده می گردد باید در یخچال نگهداری شود دردرمان شوکهای ناشی از سوختگی ، خونریزی ، اسهال و استفراغ های شدید مورد مصرف می باشد .

 

 

 

  1. 8.سرم مانیتول:در افرادی که به دلایلی مثل فشار خون ، سوختگی، بیماری قلبی ، اختلالات کلیویدچار عدم تعادل مایعات بدن شده اند کار برد دارد.

 

سرم مانیتول

 

مانیتول جزو دیورتیک ها می باشد . مانیتول از نظر ترکیبات دارای 6 کربن در زنجیره خود می باشد که از ترکیب قند مانوز با الکل اشباع گردیده و فاقد ارزش غذایی می باشد. به همین جهت پس از انفوزیون ٬ 90% آن بدون تغییر از ادرار دفع شده و 10% بقیه وارد سلول شده و متابولیزه می گردد . محلول مانیتول پس از تزریق به علت داشتن اسمولاریته بالا بر اساس قانون اسمز مقداری از آب داخل سلول را به خارج سلول انتقال می دهد تا غلظت اسمزی در دو طرف داخل و خارج سلول یکنواخت گردد. بعد از این فرایند بر دیورز بیماران افزوده میشود و شروع اثر آن یک تا 2 ساعت پس از تزریق است . فشار مایع مغزی نخاعی و همچنین فشار داخل چشم 15 دقیقه پس از شروع انفوزیون کاهش می یابد.

 

موارد مصرف :

 

-     کاهش فشار داخل جمجمه: در مواردی مثل تومورهای فضاگیر ٬ ضربه های مغزی٬ عفونتهای مغزی و هیپوکسی سلولهای مغز در اثر شوک و مسمومیت با گاز) co2  که منجر به ادم مغزی می شود(

 

-    کاهش فشار داخلی چشم در اختلالاتی مانند گلوکوم . همچنین قبل از اعمال جراحی روی چشم جهت کاهش موقت فشار داخلی چشم به منظور تسهیل اعمال جراحی و کاهش خطرات جراحی استفاده می شود.

 

-     تشدید دیورز : از این خاصیت به منظور جلوگیری از رسوب هموگلوبین در لوله های ادراری و افزایش دفع هموگلوبین در بسیاری از اختلالات همولیتیک استفاده می شود.

 

-     در بیمارانی که بدنبال شوک دچار کاهش موقتی جریان ادرار میگردند جهت تشدید دیورز به منظور جلوگیری از آسیب کلیوی

 

موارد منع مصرف :

 

-         در هماتوم داخل جمجمه ( باعث آسیب در هومئوستازیز سلولهای مغزی شده و باعث عود خونریزی       می شود(

 

-         در نارسایی قلبی

 

-         در بیماران دچار شوک هیپوولمیک (مثل خونریزی (

 

-         در نارسایی کلیوی پیشرفته

 

-         در اختلال آب و الکترولیت ( مثل گاستروانتریت(

 

-         در احتقان ریوی

 

-         در هیپرکالمی و هیپوناترمی با احتیاط مصرف شود

 

عوارض جانبی :

 

سردرد و سرگیجه٬ افزایش دفع ادرار ٬ تهوع و اسستفراغ٬ کاهش فشار خون ٬ تب و تاکی کاردی ٬ خشکی غیر عادی دهان یا تشنگی شدید

 

 

 

نکات ویژه :

 

-    قبل از تزریق٬ مانیتول را از نظر داشتن بلور چک کنید و در صورت داشتن بلور باید در داخل آب گرم با دمای 50 درجه به مدت نیم ساعت گرم شود .

 

-         مانیتول در تمام بیماران به استثنای بیماران قلبی سریع تزریق می گردد( 30 تا 60 دقیقه(

 

-    کنترل دفع ادراری بیماران پس از انفوزیون مانیتول بسیار با اهمیت است. در صورت عدم ترشح ادرار حداقل به میزان 50 تا 300 سی سی در ساعت ٬ تزریق دوز بعدی مانیتول ممنوع است.

 

-         تزریق مانیتول و ترانسفوزیون خون با یک ست مشترک ممنوع است.

 

یادآوری :

 

-    از انفوزیون سرم های نمکی در حین جراحی یا پس از آن مخصوصا در دامهای کوچک خودداری نمایید. بهترین محلول در حین جراحی٬ رینگر است.

 

-    از انفوزیون سرم های قندی هیپرتونیک در درمان دهیدراسیون و اختلالات الکترولیکی ( گاستروانتریت ) خودداری نمایید.

 

-    در اضافه کردن داروها بداخل سرم نهایت دقت را داشته باشید. مخصوصا سرم رینگر بعلت دارا بودن کلسیم با بسیاری داروها رسوب می دهد .

 

 ) از جمله فلونکسین ٬ سولفات منیزیم ٬ بیکربنات سدیم٬ اکسی تتراسایکلین(

 

سرم رینگر

 

اگر چه با انفوزیون محلولهای قندی- نمکی و نرمال سالین مقداری از نیازهای تغذیه ای والکترولیتی بیماران تامین می گردد. اما با تزریق این گونه محلول ها با تشدید دیورز به علت دفع پتاسیم از طریق ادرار٬ بیماران در خطر تهدید هیپو کالمی قرار می گیرند. اما سرم رینگر علاوه بر دارا بودن NaCl به مقدار مشابه حاوی مقداری K+ و ca++با غلظت ایزوتونیک می باشد . در واقع رینگر٬ نرمال سالینی است که مقداری پتاسیم وکلسیم به آن اضافه شده است. بدن نمی تواند پتاسیم موجود در این محلول را دفع کند و ممکن است پتاسیم تا حد خطر ناکی در بدن تجمع یابد مگر آنکه کلیه فعال باشد.

 

موارد مصرف:

 

-    در جایگزینی الکترولیتهای از دست رفته در مواردی که از دست دادن یون کلر بیشتر از یون سدیم باشد مثل گاستروانتریت

 

-         در تغذیه پارنترال کوتاه مدت

 

-         در درمان دهیدراسیون ناشی از اسیدوز

 

-         درحین عمل جراحی در صورت نبودن لاکتات رینگر ٬ محلول مناسبتری نسبت به سایر محلولها است

 

-         در شوک هیپو ولمیک بر سایر محلولهای قندی نمکی ارجحیت دارد

 

-    به همراه سایر محلولها در سرم تراپی به منظور جلوگیری از هیپو کالمی مدرهای تزریقی مثل لازیکس(فوروزماید) و سایر محلول های دیورتیک مثل مانیتول

 

 

 

موارد منع مصرف:

 

-         نارسایی کلیه

 

نکات پرستاری به هنگام مصرف رینگر :

 

  • در نارسائی کلیه استفاده از این محلول ممنوع است.
  • مصرف آن در هیپرناترمی ممنوع است.
  • جهت جبران هیپوکالمی از رینگر به تنهائی نمی توان استفاده نمود و می بایست از محلول های هیپرتونیک کلرور پتاسیم با دوز تجویزی پزشک به رینگر اضافه نمود
  • افزودن محلول هیپرتونیک بیکربنات سدیم به داخل رینگر ممنوع است ( کلسیم با بیکربنات تشکیل رسوب می دهد).

 

موارد احتیاط   : 

 

-         نارسایی احتقانی قلب٬ بی کفایتی گردش خون ٬ کمبود پروترومبین خون٬ ادم ریوی

 

تداخلات دارویی:

 

کورتیکوستروئیدها موجب افزایش خطر هیپرناترمی میشوند. مدرهای حبس کننده پتاسیم و جانشینهای پتاسیم سبب افزایش خطر هیپرکالمی می شوند .

 

توجهات ویژه :

 

-    چون غلظت پتاسیم در رینگر جزئی است سرعت تزریق بستگی به نیاز بیمار دارد البته اضافه کردن پتاسیم هیپرتونیک به رینگر جهت درمان هیپوکالمی بلامانع است.

 

-    افزودن بی کربنات سدیم هیپرتونیک بداخل رینگر ممنوع است زیرا با کلسیم موجود در رینگر رسوب کربنات کلسیم را تشکیل می دهد.

 

-    در صورت نبودن رینگر باید cc 2 کلرور پتاسیم هیپرتونیک با غلظت 15 گرم در صد معادل 4 میلی اکی والان پتاسیم به همراه cc 10 گلوکونات سدیم 10 % بداخل یک لیتر سرم نرمال سالین افزود تا یک لیتر سرم رینگر ساخته شود.

 

-    رفع علائم کاهش آب بدن ٬ بهبود فشار خون ٬ بهبود غلظت خون و طبیعی بودن میزان ادرار نشان دهنده تصحیح کاهش آب بدن می باشد.

 

-         در صورت وجود اسیدوز ٬ رفع شدن آن با از بین رفتن تنفس شدید مشخص می شود.

 

-         پتاسیم موجود در این فراورده ممکن است برای کاهش جبران پتاسیم بین سلولی کافی نباشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سرم قندی نمکی

 

به طور کلی ترکیبات شیمیایی محلول ها در حجم مشخصی از آب حل شده تا شکل فراورده های تزریقی را به خود گرفته است.سرم قندی 5% از حل شدن 50 گرم گلوکز در یک لیتر آب ٬ محلول نرمال سالین از حل شدن 9 گرم نمک طعام در یک لیتر آب حاصل شده است.

 

این محلول تزریقی از نظر ترکیبات شیمیایی معادل سرم قندی 5% دارای گلوکز٬ همانند نرمال سالین 0.9 % حاوی کلرور سدیم است به عبارتی می توان گفت یک لیتر از محلول دکستروز سالین 5% حاوی ترکیب شیمیایی یک لیتر محلول دکستروز  ) 5% دارای 50 گرم گلوکز) و یک لیتر نرمال سالین ( 154 میلی اکی والان کلرور سدیم ) می باشد.

 

موارد مصرف:

 

-         تامین انرژی٬ آب والکترولیتهای مورد نیاز در تغذیه پارنترال موقتی در بیمارانی که نمی توانند یا نباید تغذیه کنند.

 

-    گاستروانتریت: علاوه بر تامین آب والکترولیتهای از دست رفته مقداری از انرژی بیماران در حال استراحت گوارشی تامین می گردد.

 

-    مسمومیتها: به علت دارا بودن مواد قندی دیورز بیماران تشدید یافته وکلرور سدیم موجود در آن می تواند کلرور سدیم از دست رفته بیماران در اثر دیورز جبران کند.

 

-         نکته: مصرف دکستروز سالین 5% به علت دارا بودن کلرور سدیم می تواند مختصری بر فشار خون بیافزاید.

 

موارد عدم مصرف:

 

-    محدودیت تزریق این محلول با نرمال سالین و دکستروز 5% مشترک می باشد. بنابر این مصرف این محلول در بیماران ادماتو٬ تحت درمان با کورتون و دیابت ممنوع میباشد. عوارض حاصل از تزریق محلول دکستروز 5% و نرمال سالین به سراغ بیمار خواهد آمد .

 

نکات لازم درتزریق سرم قندی نمکی:

 

تمام نکات ذکر شده در مورد محلول نرمال سالین و محلولهای قندی باید رعایت گردد. در صورت نبودن این محلول بهتر است 100 سی سی از گلوکز هیپر تونیک 50% به داخل یک لیتر محلول نرمال سالین ریخت.

 

سرم های قندی نمکی :

 

این سرم مثل سایرمحلولهای قندی و نمکی معرف ترکیب شیمیایی خود می باشد. چون حجم این محلول نرمال سالین و حجم آن دکستروز 5% است به همین جهت به سرم معروف است. به طوریکه این محلول دارای 3/3 گرم کلرور سدیم و 3/33 گرم قند می باشد.

 

 

 

 

 

موارد مصرف :

 

-         با انفوزیون این محلول در حین اعمال جراحی٬  بیماران از احتباس سدیم مصون خواهند بود.

 

-         در نارسایی کلیوی ٬  کبدی و قلبی٬ با احتیاط استفاده نمایید.

 

نکات لازم در انفوزیون این سرم  :

 

تمام نکات لازم در تزریق سرم قندی نمکی رعایت شود. به علت خطر بروز ادم حاد ریه  ٬ بیماران مورد بررسی قرار گیرند  .


طرز تهیه انواع سرم های دارویی

طرز تهیه سرم هپارین

با توجه به دستور پزشک چنانچه انفوزیون سرم هپارین به صورت ۵۰۰u/hr, 750u/hr, 1000u/hr  درخواست گردد. طرز تهیه به صورت زیر خواهد بود :

۵۰۰u/hr: ser D/W5%100 CC + 5000uHeparin     ۱۰gtt/min

۷۵۰u/hr: ser d/W5%100 CC + 7500uHeparin     ۱۰gtt/min

۱۰۰۰   u/hr: serD/W5%100 CC + 10000uHeparin 10gtt/min   

  • با میزان فوق برای هر منظور استفاده سرم هپارین به صورت ۱۰ قطره میکروست در دقیقه خواهد بود.

 طرز تهیه سرم استرپتوکیناز ((((streptokinase :

۱vial stk = 750000u

ser D/W5%100CC + 2AMP STK (1/500/000 U)

  • در صورتیکه دستور پزشک انفوزیون سرم در عرض یک ساعت باشد تعداد قطرات ۱۰۰ قطره در دقیقه      می باشد.

تعداد کل قطرات سرم استرپتوکیناز بر حسب میکروست  =  ۶۰۰۰ قطره

مدت زمان انفوزیون سرم بر حسب دقیقه  با سرعت ۱۰۰ قطره در دقیقه =   ۶۰

استرپتوکیناز یک آنزیم ترومبولتیک است که در انفارکتوس میوکارد ، آمبولی ریه، ترومبوز شریان کرونری و انسداد شریانهای ریوی کاربرد دارد. هر ویال استرپتوکیناز حاوی ۷۵۰۰۰۰ واحد دارو می باشد که معمولاً برای بیماران ۱۵۰۰۰۰۰ واحد ( معادل ۲ ویال ) تجویز می شود. قبل از تزریق  PT-PTTچک شود .

  ابتدا ویال اول را با ۵ سی سی آب مقطر حل و داخل ۱۰۰سی سی سرم میکروست رقیق نموده و در عرض ۳۰ الی ۴۵ دقیقه انفوزیون شود . سپس ویال دوم را بصورت قبل حل نموده و داخل میکروست رقیق نموده و در عرض ۴۵ دقیقه مجدداً انفوزیون شود . یک ساعت پس از اتمام ویال دوم از بیمار  EKG گرفته شود .

تذکرات :

۱- جهت جلوگیری از تهوع و التهاب بیمار حین تزریق استرپتوکیناز می توان از آمپول پلازیل و هیدروکورتیزون بصورت پروفیلاکسی بهره برد .

۲- حل نمودن آمپول استرپتو کیناز باید به أرامی انجام گیرد و از تکان دادن آن خودداری شود .

۳- درصورت ایجاد حساسیت مثل افت فشار خون، بی قراری، لرز، تهوع و آریتمی انفوزیون را قطع نمایید .

۴- حین انفوزیون استرپتوکیناز ، بیمار را از نظر فشار خون، نبض، ریت و ریتم قلبی، خونریزی  و حساسیت به دارو مکرر کنترل نمایید .

۵- درصورتی که دیس ریتمی قلب بصورت  PVC مولتی فوکال ،  short run VT بود از بلوس لیدوکایین استفاده شود و در صورتی که بلوس لیدوکایین اثر بخش نبود برای بیمار سرم لیدوکایین شروع نمایید . ( رجوع شود به پروتکل لیدوکایین )

۶- پس از پایان پروتکل استرپتوکیناز در صورتیکه فشار خون بیمار بالای P/100 بود . سرمTNG بصورتgr/min mic10-5 شروع شود.و با توجه به فشار خون بیمار دوز آن افزایش داده شود. در صورتیکه BP<100mmH باشد سرم TNG شروع نشده یا Hold شود .

۷- یک ساعت پس از پایان پروتکل استرپتوکیناز  از بیمار  EKG گرفته شود .

۸- هشت ساعت پس از پایان پروتکل استرپتوکیناز آنزیمهای قلبی (CPK-LDH )  بیمار چک شود.

۹- چهار ساعت پس از پایان پروتکل استرپتوکیناز PT-PTT  بیمار چک شود در صورت نرمال بودن طبق دستور پزشک عمل کنید و در صورت اختلال در جواب PT-PTT در مورد تزریق هپارین با پزشک معالج بیمار مشورت نمایید .

۱۰- مقدار P.T.T دو بار در روز چک شود ( ۶عصر ، ۶صبح ) . در صورتی که P.T.T>90 باشد دوز هپادین ۲۵%

 ( ۱۵۰۰u ) کاهش داده شود و زمانی که P.T.T<50 باشد ۲۵% افزایش داده شود . ( بهتر است جهت کاهش یا افزیش با پزشک مربوطه هماهنگ شود) .

موارد کنتراندیکاسیون مطلق:

۱)       سابقه سکته مغزی در یک سال اخیر مخصوصا اگر هموراژیک باشد

۲)       در سه ماه اخیر سابقه جراحی داشته باشد

۳)       سابقه خونریزی معده داشته باشد

۴)       اختلال انعقادی داشته باشد

۵)       در ۹ماه اخیر استروپتوکیتاز دریافت کرده باشد

۶)        فشار خون بالاتر از ۱۸۰  باشد

 

 

 

 

طرز تهیه سرم داروئی (G.I.K) ( گلوکز- انسولین ریگولار – پتاسیم ) :

سرم گلوکز، انسولین، پتاسیم برای بیمارانی که درد سینه مقاوم و مداوم دارند و به سرم  TNG  و مسکن جواب   نمی دهند کاربرد دارد . این محلول یک منبع انرژی زای بی هوازی است و قلب را از ایسکمی زود هنگام نجات  می دهد . این پروتکل جهت بیماران دیابتی و سکته قلبی کاربرد دارد . ابتدا ۲۰۰ سی سی سرم دکستروز واتر  ۵% را با ۲۰ سی سی کلرید پتاسیم ۱۵% با ۲۸۰ سی سی گلوکز هیپرتونیک ۵۰% ( معادل ۶ ویال ) با ۲۵ واحد انسولین رگولار مخلوط کرده ، محلول تهیه شده بصورت mg/kg/h 1-5/1 ( 15 قطره ) طی مدت ۱۲ ساعت انفوریون گردد .

 سرم داروئی لیدوکایین :

لیدوکایین جهت درمان آریتمی های بطنی و جلوگیری از عود مجدد آریتمی کاربرد دارد . ابتدا mg/kg 5/1-1 بطور آهسته وریدی تزریق شود و هر ۳ تا ۵ دقیقه تا برطرف شدن أریتمی تکرار شود تا مقدار آن به mg/kg 3 برسد . جهت درمان آریتمی های بطنی مکرر (PVC  مولتی فوکال ،  short run VT ) از سرم لیدوکایین استفاده می شود . جهت انفوزیون سرم لیدوکایین ۱ گرم لیدوکایین ( معادل ۱۰ ویال  ۲% که حجم هر ویال cc 5 می باشد) را با ۴۵۰ سی سی سرم دکستروز واتر ۵% رقیق نموده و بصورت mg/kg 4-2 ( 15 تا ۳۰ قطره ) انفوزیون شود .

نکته : به هیچ عنوان از ویال های لیدوکائین  cc50  به دلیل اپی نفرین در داخل آن جهت انفوزیون دائم و بولوس استفاده نشود .

سرم داروئی آمیودارون :

جهت درمان آریتمی های بطنی و فوق بطنی کاربرد دارد . ابتدا ۱۵۰ میلی گرم معادل یک آمپول را بصورت وریدی آهسته تزریق شود . سپس ۳۰۰ میلی گرم آمپول آمیودارون ( معادل ۲ آمپول ) را با ۱۰۰ سی سی سرم دکستروز ۵%  داخل میکروست رقیق نموده و در مدت ۶ ساعت اول بصورت  mg/min 1 (20 قطره ) انفوزیون شود و در مدت ۱۸ ساعت بعد بصورت mg/min 5/0 ( 10 قطره ) انفوزیون گردد .

سرم داروئی سولفات منیزیم :

این دارو اثر ضد آریتمی و ضد ایسکمی دارد و به نوعی با مهار کانال کلسیم ، نوعی وازودیلاتور است . در بیمارانی که تغذیه نامناسب دارند و احتمال کاهش منیزیم در آنها زیاد است . بیمارانی که داروی مدر دریافت می کنند . بیمارانی که MI نموده بویژه اگر همراه با QT طولانی باشد . بیماران اکلمسی و آن دسته از بیمارانی که MI  نموده و قبل از ۶ ساعت مراجعه نموده اند و از پروتکل استرپتوکیناز نمی توان استفاده نمود کاربرد دارد .

ابتدا ۱ گرم سولفات منیزیم معادل ۲ سی سی سولفات منیزم ۵۰%  ( هر ویال سولفات منیزیم ۱۰ سی سی حجم دارد) را به همراه cc100 از سرم D/w%5 ، داخل میکروست ریخته و در عرض ۱۵ دقیقه انفوزیون می نمائیم . سپس ۹ گرم سولفات منیزیم معادل ۱۸ سی سی سولفات منیزم ( یعنی یک ویال کامل cc 10+ cc 8 از ویال دیگر ) را با ۵۰ سی سی سرم  دکستروز ۵% رقیق نموده بصورت ۵ قطره در دقیقه انفوزیون نمائیم .

 

 

تذکرات :

۱- در صورت نارسایی کلیوی و هیپرتانسیون پروتکل ادامه داده نشود .

۲- آنتی دوت سولفات منیزیم ، کلسیم گلوکونات است .

سرم داروئی دوپامین و دوبوتامین :

دوپامین در درمان شوک کاردیوژنیک و برای افزایش برون ده قلبی و افزایش فشار خون  و جریان ادرار و در موارد شدید و مقاوم نارسایی احتقانی قلب کاربرد دارد . دوپامین در مقادیر کم (ugr/kg/min 1تا ۲ ) موجب گشادی عروق مغز و کلیه و مزانتر می شود و برون ده ادراری را افزایش می دهد . در مقادیر (ugr/kg/min 2 تا ۱۰ ) موجب افزایش برون ده قلبی می شود . در مقادیر بالای (ugr/kg/min 10 ) موجب افزایش مقاومت محیطی و تنگ شدن عروق کلیوی و مزانتر شده و فشار خون را بالا می برد . دوبوتامین : در افزایش برون ده قلب به دنبال کاهش قدرت انقباضی قلب کاربرد دارد .

دارو را در ۱۰۰ سی سی میکروست رقیق نموده و با توجه به دستور پزشک معالج تعداد قطرات سرم را تنظیم   می کنیم .



برای ارسال نظر ثبت نام نمایید